Shën Martini i Tursit: Historia e jetës së një prej shenjtorëve më të njohur në perëndim

Prandaj dhe ne, të rrethuar prej një reje kaq të madhe dëshmitarësh, le të hedhim tej çdo barrë dhe mëkatin që na pushton lehtë, edhe me durim le të vrapojmë në rrugën që është përpara nesh, duke shikuar tek Jisui që është kryet dhe fundi i besimit, i cili për gëzimin që ishte përpara tij duroi kryqin, duke përbuzur turpin, edhe ndenji në të djathtë të fronit të Perëndisë” (Hebrenjve  12:1-2).

Originally appeared at: Orthodox Christianity

Kisha Orthodhokse ka qenë gjithnjë e pasur jo vetëm me shenjtorë të Lindjes por edhe me shenjtorë perëndimorë të perëndimit dhe numri i tyre është shumë i madh në fakt. Por duke qenë se shenjtorët e Lindjes janë rreshtuar të parët në menologjitë dhe martirologjitë, kujtesa dhe rëndësia e shenjtorëve të shumtë perëndimorë shuhet dhe kjo është arsyeja pse ato zhduken shpesh nga lutja jonë e lutjes.

Ikona e Shen Martinit ne nje nga kishat e Manastirit te Shen Elizabetes 

Por domethënia e këtyre shenjtorëve mund të jetë e lartë. Ato janë veçanërisht të rëndësishëm për të krishterët orthodhoksë të cilët jetojnë larg atdheut të tyre ose në lidhje me diasporat e tjera, në vendet ku këta shenjtorë ishin bërë të njohur falë pohimit të besimit të tyre orthodhoks dhe veprave të tyre të mira. Për shembull, ishte një rast me një emigrante ruse në shekullin e njëzetë që jetonte në Paris. Gruaja vuante nga dhimbje të forta koke dhe ishte e dëshpëruar për të gjetur shërimin. Një herë ajo pa në ëndërr në të cilën iu shfaq Shën Gjenovefa dhe e pyeti: “pse nuk më luten rusët në qytetin tim?” Shpejt gruaja erdhi te shpella e Shën Gjenovefës dhe i kaloi dhimbja. Dhe një nga shenjtorët e tillë, të cilin e përkujtojmë në 12 tetor (25tetor)— po emrin e të cilit jo të gjithë të krishterët orthodhoksë e kanë dëgjuar — është Shën Martini i Tursit, shenjtori mbrojtës i Francës.

Shenjtori i ardhshëm lindi në Pannonia në 336 pas Kr. (territori i sotëm i Hungarisë, Kroacisë dhe Austrisë) në një familje jokristiane. Në moshën 10 vjeçare u kthye te Krishti dhe u bë katekumeni i një komuniteti të krishterë lokal pavarësisht nga protestat e prindërve të tij. Babai i shenjtorit ishte një tribun ushtarak dhe prandaj i biri kur ishte 15 vjeç u thirr për shërbim në ushtrinë romake. Martini po shërbente në Gaul dhe kishte madje rangun e një oficieri. Ishte gjatë shërbimit të tij ushtarak kur Martini bëri veprat e tij më të mirënjohura – ai e preu pelerinën e tij me një shpatë dhe i dha gjysmën e saj personit të pastrehë e thuajse të zhveshur që vuante nga të ftohtët e dimrit. Siç thuhet në historinë e jetës së shenjtorit, kur Martinin e zuri gjumi atë ditë, pa Krishtin në një ëndërr, i veshur pikërisht me pelerinën që Martini ia kishte dhënë të varfrit. Atëherë Krishti u tha engjëjve të Tij: “Ishte Martini, i cili më veshi me këtë rrobë, ndonëse është thjesht katekumen”. Kjo ëndërr e forcoi besimin e Martinit dhe u pagëzua në moshën 18 vjeçare. Shenjtori e la karrierën e tij ushtarake për shkak të mosgatishmërisë së tij për të vrarë dhe nisi të predikojë besimin e krishterë. Më shumë se një herë e dëbuan nga qytete të ndryshme nga episkopët arianë. Më vonë u bë dishepulli i Shën Hilarit të Poitiers, teologut të madh e të mirënjohur të perëndimit dhe shkoi në manastirin që nuk ndodhej larg nga Poitiers. Shpejt, një bashkësi e tërë e re murgërore u mblodh përreth tij, që më vonë u bë baza mbarështuese e monasticizmit në Gaul.

Në 371, Shën Martini u zgjodh kundër vullnetit të tij si episkop i qytetit të Tursit. Qytetarët ishin shumë të frymëzuar nga mënyra e të jetuarit të shenjtorit. Martinin e kërkuan që të vinte në Turs për hierotonisjes së tij nën pretendimin se do të lutej për një person të sëmurë rëndë. Sipas  njërit prej versioneve, kur Martini e zbuloi të vërtetën, u përpoq që të fshihej në një  hangar patash. Por kjo nuk i eci, sepse patat në hangar filluan të gagarisnin dhe të bënin zhurmë, që ua bëri të lehtë atyre që e kërkonin Martinin ta gjenin atë atje. Shën Martini dukej aq i lodhur dhe i hutuar pas përpjekjes së tij të pasuksesshme për t’u fshehur saqë kritikët e tij thanë se nuk ishte i denjë për postin e episkopit por shumica e njerëzve nuk i mbështeti ato. Si episkop, Martini i kushtonte shumë vëmendje ungjillëzimit të qytetarëve vendas që ishin më së shumti paganë, për përhapjen e Biblës dhe ishte shumë i dashur me të varfrit dhe kujdesej shumë për të sëmurët dhe të uriturit. Për këtë arsye ai u quajt “I mëshirshmi”. Kur Martini u bë episkop ai nuk i harroi idealet e tij murgërore dhe lëvizi nga qyteti te manastiri i Marmuties, që e organizoi jo larg Tursi.  Ёshtë i njohur që në atë manastir Shën Martini vendosi rregulla të veçanta asketicizmi.

Shën Martini është gjithashtu i mirënjohur për qëndrimin e tij të krishterë dhe ungjillor ndaj personave të besimeve të tjera. Kur një grup Prishilianëve u gjykua nga gjykata sekulare me kërkesë të njërit prej episkopëve, Shën Martini shkoi personalisht në Trier, ku ai shpalli se çështja e atyre sektarianëve duhet të ishte dëgjuar në gjykatën e kishës. Së bashku me Shën Ambrozin e Milanos, ai insistoi se ekzekutimi ishte i pamundur në atë rast, duke kujtuar fjalët e Jisu Krishtit ndaj dishepujve të Tij dhe shëmbëlltyrën e Tij rreth grurit e egjrës. Prandaj shenjtori ia doli që të bindte edhe perandorin uzurpator Maksimusin. Por sapo shenjti u largua nga qyteti, Prishilli dhe disa prej ndjekësve të tij u ekzekutua që shkaktoi trazirë të madhe në tërë Kishën e Krishtit — njerëzit kujtonin akoma kohët e fundit kur përndiqeshin për besimin e tyre.

Shën Martini kushtoi aq shumë kohë dhe përpjekje për të çliruar të burgosurit që autoritetet dhe madje edhe perandorët, kur dëgjuan se Martini i Tursit do t’i vizitonte ata, nuk pranoi që të takohej me të meqë ata e dinin se ai do t’u kërkonte atyre që të tregoheshin të mëshirshëm me disa të burgosur dhe e kuptoi se nuk mund të refuzonin.    

Shën Martini u preh në qytetin e Kandës në vitin 397. Ai u bë një nga shenjtorët më të nderuar në perëndim. Mijëra kisha morën emrin në nder të tij dhe mbetet shenjtori mbrojtës për Francën  edhe sot. Ai i frymëzonte gjithnjë të krishterët vendas në mundin e tyre murgëror.

Me lutjet e Shën Martinit të Tursit, o Zoti Jisu Krisht, ki mëshirë për ne.              

  • Shqip
  • العربية
  • English
  • Français
  • Deutsch
  • Bahasa Indonesia
  • Italiano
  • Português
  • Русский
  • Español